IFRS 18: Tijd om vooruit te schakelen

Vanuit onze klantenprojecten en marktobservaties merken we dat bepaalde best practices stilaan vorm krijgen, terwijl andere implementatie-uitdagingen nu pas aan het licht komen. De kernboodschap blijft echter dezelfde: begin vroeger dan je denkt.

Hoewel de jaarrekening van volgend jaar nog ver weg lijkt, betekent de verplichte herwerking van vergelijkende cijfers dat de cijfers van 2026 nu al IFRS 18-ready moeten zijn!

Wat is IFRS 18 en wanneer is het van toepassing?

IFRS 18 vervangt IAS 1 en introduceert een fundamenteel hertekende aanpak voor de presentatie van financiële prestaties. De goedkeuring door de EU is inmiddels afgerond, waardoor de ingangsdata voor alle Europese opstellers bevestigd zijn.

De standaard is van toepassing op jaarlijkse rapporteringsperiodes die starten op of na 1 januari 2027, met verplichte retrospectieve toepassing en herwerking van de vergelijkende cijfers (2026).

Wat verandert er concreet?

IFRS 18 wijzigt niets aan de regels over opname of waardering, maar heeft wel een aanzienlijke impact op presentatie en toelichtingen, in het bijzonder binnen de winst-en-verliesrekening:

1. Introductie van gedefinieerde categorieën (Operationeel, Investering, Financiering), waardoor nieuwe verplichte subtotalen ontstaan zoals operationele winst
2. Nieuwe toelichtingsvereisten voor door het management gedefinieerde prestatiemaatstaven (Management-defined Performance Measures of MPMs)
3. Uitgebreidere richtlijnen rond aggregatie en disaggregatie

Het doel is duidelijk: de vergelijkbaarheid, transparantie en consistentie tussen ondernemingen verbeteren.

Belangrijke ontwikkelingen en opkomende interpretaties

Hoewel IFRS 18 relatief nieuw is, heeft het afgelopen jaar al belangrijke verduidelijkingen gebracht via praktijkervaring, publicaties en vroege implementatietrajecten.

1) Het definiëren van de categorie ‘operationeel’ vereist meer oordeel dan verwacht

De verplichte subtotaalstructuur hangt sterk af van classificatiebeslissingen, vooral rond:

• Opbrengsten/kosten verbonden aan financieringsactiviteiten
• Entiteiten waarvoor financiering een kernactiviteit vormt
• Hybride bedrijfsmodellen (bv. industriële groepen met interne financieringsmaatschappijen)

In de praktijk zien we aanzienlijke verschillen ontstaan, vooral in sectoren waar financiering nauw verweven is met de operationele activiteiten. Een correcte beoordeling van het businessmodel is cruciaal; dit is geen louter technische oefening!

2) Management Performance Measures (MPMs): non-GAAP-maatstaven komen in de (geauditeerde) jaarrekening terecht

Eén van de meest onderschatte innovaties zijn de nieuwe vereisten rond MPMs:

• Identificatie van prestatiemaatstaven die gebruikt worden in externe communicatie
• Reconciliatie met IFRS-gedefinieerde cijfers
• Verplichte toelichting in één afzonderlijke toelichting

Hierdoor worden non-GAAP-maatstaven in de praktijk onderdeel van de geauditeerde financiële staten.

Wat we in de praktijk vaststellen:

• Veel ondernemingen onderschatten het aantal mogelijke of bestaande APMs/MPMs
• Inconsistenties tussen investeerderspresentaties en financiële staten komen vaak voor, maar zullen voortaan veel nauwkeuriger en proactiever opgevolgd moeten worden
• Governance rond KPI’s is vaak nog onvoldoende geformaliseerd

MPMs moeten behandeld worden als een cross-functioneel project (finance teams, auditcomité, investor relations, …), anders dreigt de implementatie onvolledig te blijven.

3) Aggregatie en disaggregatie: een nieuw niveau van richtlijnen én controle

IFRS 18 introduceert uitgebreidere principes rond hoe informatie gegroepeerd of opgesplitst moet worden, op basis van haar “rol” binnen de financiële staten.

In de praktijk leidt dit tot:

• Meer gedetailleerde toelichtingen
• Verhoogde druk op het rekeningschema en rapporteringssystemen
• Meer auditfocus op materialiteit en de logica achter de presentatie

Verwacht dus niet enkel impact op de disclosures, maar ook op datamodellen en systemen. De ondersteunende systemen moeten klaar zijn om vergelijkbare cijfers voor 2026 te kunnen aanleveren!

Interactie met andere standaarden: nog volop in evolutie

Recente discussies en vroege interpretaties tonen aan dat IFRS 18 inwerkt op bestaande standaarden, bijvoorbeeld rond de classificatie van wisselkoersverschillen, derivaten, enzovoort. Die interacties zijn niet altijd eenvoudig en kunnen bijkomende beleidsbeslissingen vereisen.

IFRS 18 wordt vaak omschreven als een update rond “presentatie en toelichtingen”, maar dat onderschat de impact ervan:

• Het herdefinieert hoe prestaties gecommuniceerd worden
• Het zet bepaalde non-GAAP-maatstaven centraal (én binnen de geauditeerde jaarrekening)
• Het dwingt ondernemingen om interne en externe rapportering beter op elkaar af te stemmen

Sta je aan het begin van je IFRS 18-traject of wil je ondersteuning bij de implementatie van IFRS 18? Aarzel dan niet om contact op te nemen. We helpen je graag om mee richting te geven aan én de mogelijkheden te verkennen binnen deze nieuwe standaard!